Ncd Agasobanuye -
NCD igasobanuye: Wasoma iyi ngingo ukibaza uti "Ese hari ikindi NCD agasobanuye mu rwego rubisha?" Yego, mu by'ikoranabuhanga, NCD ishobora guhagararira "Non-Current Debt" (Imyenda idahise), ariko mu buzima busanzwe n’ubuvuzi, ni "Indwara zidandura" nk'uko twabisobanuye.
Reba imibereho yawe. Mbese ugenda n’amaguru? Ukunda ibiribwa bifite ifumbire? Urasaza buri mwaka uzimya itabi? Uramutse ubonye ibimenyetso nk’inyota nyinshi (diyabete), umutima uguhambira (umurombero), cyangwa ikibabaza kidakira – kwari kugana kwa muganga vuba. ncd agasobanuye
Iri jambo rikunze gukoreshwa mu by'ubuzima rusange, cyane cyane mu bigo nka WHO (Isosiyete Ishinzwe Ubuzima ku Isi), MINISANTE, n’imiryango ivuga ku buzima bw’abaturage. NCD = Indwara udashobora kwandura umuntu uherereye hafi yawe. Iyo uriwaye, ntabwo zikwira binyuze mu muhira, amasohoro, cyangwa ukubitana. 2. Ubusobanuro Bwimbitse: NCD ni Izihe Ndwara? Iyo duvuze NCD, tuba dushaka kwerekana indwara zirambye (chronic diseases) ziterwa n’imikorere mibi y’umubiri, imyaka, imirire mibi, n’imibereho idakwiye. Ntabwo ziterwa na bagiteri, virusi, cyangwa parazite. Ingero z’Indwara ziri mu NCD: | Ikinyarwanda | Icyongereza | Ibyo ugomba kumenya | |--------------|-------------|----------------------| | Diyabete | Diabetes | Umubiri ntushobora kuyobora isukari neza. | | Umurombero | Hypertension | Amaraso avura cyane mu miyoboro. | | Indwara z’umutima | Heart disease | Zirimo infarkti, stroke, n’ibindi. | | Kanseri | Cancer | Ingirabuzima zikura mu buryo butemewe. | | Indwara z’ubuhumekero | Chronic respiratory diseases | Nka asthme, bronchite irambye. | 3. NCD Itandukaniye n’Indwara Zandura (CD) Kugira ngo usobanukirwe neza NCD, reka turebe itandukaniro ry’ibanze n’ indwara zandura (Communicable Diseases) . NCD igasobanuye: Wasoma iyi ngingo ukibaza uti "Ese